Boks Olimpiya oʻyinlarida

Olimpiya turniri — havaskor boksning eng qadimiy va eng ommaviy maydoni: aynan shu turnir orqali Muhammad Ali, Jo Freyzer, Jorj Foreman, Shugar Rey Leonard, Teofilo Stivenson va boʻlajak professional jahon chempionlaridan oʻnlab bokschilar oʻtgan. Boksning umumiy tarixi — antik davrdan Kvinsberri qoidalari va professional sanksiyalovchi tashkilotlargacha — «Boks tarixi» maqolasida; bu yerda esa aynan olimpiya turniri haqida batafsil hikoya qilinadi: uning formati, sudyalik janjallari va islohotlari, ayollar boksi va bugungi kundagi federatsiyalar maqomi.

Debyut va yoʻqotilgan sikl

Boks Olimpiya oʻyinlari dasturiga birinchi marta 1904-yilda Sent-Luisda kiritildi — u paytda 7 ta vazn toifasi boʻyicha musobaqa oʻtkazildi va deyarli barcha ishtirokchilar amerikaliklar edi. 1908-yilda Londonda turnir ikkinchi marta oʻtkazildi. 1912-yilda Stokgolmdagi Oʻyinlar dasturida boks umuman boʻlmadi — oʻsha davrdagi shved qonunchiligi bokschilar jangini taqiqlagan edi. Turnir 1920-yilda Antverpendagi Oʻyinlarga qaytdi va shundan beri hech qachon oʻtkazib yuborilmagan.

Vazn toifalari dasturining shakllanishi

Erkaklarda vazn toifalari soni XX asr davomida asta-sekin oʻsib bordi va bir necha oʻn yillik davomida eng yengildan super ogʻirgacha 10-12 ta vazn toifasida barqarorlashdi. 2012-yilda ayollar turniri qoʻshilishi bilan Oʻyinlar ishtirokchilarining umumiy chegarasi doirasida toifalarning umumiy sonini erkaklar va ayollar oʻrtasida qayta taqsimlashga toʻgʻri keldi: 2020-yil Tokio Oʻyinlarida 8 erkaklar va 5 ayollar toifasi, 2024-yil Parij Oʻyinlarida esa 7 erkaklar va 6 ayollar toifasi boʻyicha musobaqa oʻtkazildi (ayollarning xoʻroz vazni qoʻshildi, erkaklarning yarim ogʻir vazni dasturdan olib tashlandi).

Sudyalik: janjallar va islohotlar

Olimpiya ringidagi sudyalik bir necha bor yirik janjallarga sabab boʻlgan. Eng mashhur holat — 1988-yil Seul Oʻyinlaridagi birinchi yarim oʻrta vazn finali boʻlib, unda boʻlajak professional boks yulduzi Roy Jons kichik janubiy koreyalik Pak Si Xunni aniq zarbalar soni boʻyicha ochiqdan-ochiq oʻzib ketgan edi, biroq sudyalar 3:2 hisobida gʻalabani turnir egasiga berishdi. Keyinchalik uch sudyadan ikkitasi umrbod ishdan chetlashtirildi, biri esa mezbon mamlakat uchun sharmandalikning oldini olish maqsadida ongli ravishda Jonsni «sudlaganini» tan oldi. Janjal 1992-2016-yillarda Oʻyinlarda qoʻllanilgan zarbalarni elektron hisoblash tizimining joriy etilishiga olib keldi. 2016-yil Rio-de-Janeyro Oʻyinlaridagi yangi sudyalik janjalidan soʻng bu tizimdan voz kechilib, qoʻshimcha korrupsiyaga qarshi tartib-qoidalar bilan birga oʻnbal tizimi asosidagi anʼanaviyroq sudyalik tizimiga oʻtildi.

1936-yildan beri har bir Oʻyinlarda sudyalar hayʼati qarori bilan vazn toifasidan qatʼi nazar turnirning eng yaxshi bokschisiga Val Barker kubogi topshiriladi. Sovrindorlar orasida Teofilo Stivenson (1972) ham bor, 2016-yildan boshlab esa kubok eng yaxshi sportchi ayolga ham alohida topshiriladi: birinchi sovrindor amerikalik Klaressa Shildz boʻldi.

Olimpiadada ayollar boksi

Ayollar boksi olimpiya dasturiga kiritilgan oxirgi fan boʻldi: ayollar faqat 2012-yil London Oʻyinlarida, atigi uch vazn toifasida chiqa boshladilar. Tarixda boks boʻyicha birinchi olimpiya chempionkasi — eng yengil vaznda gʻalaba qozongan britaniyalik Nikola Adams boʻldi. Shundan beri ayollar toifalari soni ikki baravar oʻsdi — 2024-yil Parij Oʻyinlarida oltitagacha yetdi.

Tan olinish inqirozi: AIBA chetlashtirilishidan World Boxinggacha

2019-yilda Xalqaro Olimpiya qoʻmitasi moliya, boshqaruv va sudyalik bilan bogʻliq muammolar tufayli AIBAʼni (qisqartma faqat 2021-yilda IBAʼga oʻzgartirildi) tan olishni toʻxtatdi; 2020-yil Tokio Oʻyinlaridagi saralash turnirlari va bokschilar turnirining oʻzini AIBA ishtirokisiz, bevosita XOQ tomonidan tuzilgan maxsus tashkiliy qoʻmita oʻtkazdi. 2023-yilda XOQ IBAʼni tan olishni butunlay bekor qildi — olimpiya harakati tarixida birinchi marta xalqaro federatsiya undan toʻliq chiqarib tashlandi. Buning oʻrniga yangi federatsiya — World Boxing tuzildi, u 2028-yil Los-Anjeles Oʻyinlarida olimpiya saralashi va boks turnirini tashkil etish uchun XOQʼning vaqtinchalik tan olinishiga ega boʻldi. Ikkala tashkilotning maqomi haqida batafsil — IBA va World Boxing sahifalarida.

Toʻliq statistika: boks boʻyicha olimpiya chempionlari

Quyida — turnirning 1904-yilgi debyutidan boshlab har bir vazn toifasi va har bir Olimpiadaga oid boks boʻyicha olimpiya chempionlarining (oltin medal sohiblarining) toʻliq roʻyxati. 1896 va 1900-yillardagi Oʻyinlar dasturida boks boʻlmagan (sport hali kiritilmagan edi), 1912-yilda Stokgolmda ham boʻlmagan (shved qonuni bokschilar jangini taqiqlagan), shuningdek jahon urushlari tufayli bekor qilingan 1916, 1940 va 1944-yillardagi Oʻyinlarda ham boks boʻlmagan.

1904 — Sent-Luis (7 toifa, faqat erkaklar)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Eng yengil vazn	Jorj Finnegan	AQSH
Yengil vazn	Oliver Kirk	AQSH
Yarim yengil vazn	Oliver Kirk	AQSH
Yengil oʻrta vazn	Garri Spanjer	AQSH
Yarim oʻrta vazn	Albert Yang	AQSH
Oʻrta vazn	Charlz Mayer	AQSH
Ogʻir vazn	Samuel Berger	AQSH

Oliver Kirk — olimpiya tarixida bitta Olimpiadada ikki oltin medal (yengil va yarim yengil vazn) qozongan yagona bokschi. Deyarli barcha ishtirokchilar AQSH vakillari boʻlgani uchun turnir tarixan tarkibi boʻyicha nomutanosib deb hisoblanadi.

1908 — London (5 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Yengil vazn	Genri Tomas	Buyuk Britaniya
Yarim yengil vazn	Richard Gann	Buyuk Britaniya
Yengil oʻrta vazn	Frederik Greys	Buyuk Britaniya
Oʻrta vazn	Jonni Duglas	Buyuk Britaniya
Ogʻir vazn	Albert Oldmen	Buyuk Britaniya

Buyuk Britaniya turnirning barcha 5 oltin medalini yutib oldi.

1912 — turnir oʻtkazilmadi

Mezbon mamlakat Shvetsiya bokschilar jangini qonun bilan taqiqlagani sababli, boks Stokgolm Oʻyinlari dasturidan chiqarib tashlandi.

1920 — Antverpen (8 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Eng yengil vazn	Frenki Jenaro	AQSH
Yengil vazn	Klarens Uoker	JAR
Yarim yengil vazn	Pol Frich	Fransiya
Yengil oʻrta vazn	Samuel Mosberg	AQSH
Yarim oʻrta vazn	Bert Shnayder	Kanada
Oʻrta vazn	Garri Mallin	Buyuk Britaniya
Yarim ogʻir vazn	Eddi Igen	AQSH
Ogʻir vazn	Ronald Rouson	Buyuk Britaniya

1924 — Parij (8 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Eng yengil vazn	Fidel La Barba	AQSH
Yengil vazn	Uilyam Smit	JAR
Yarim yengil vazn	Jeki Filds	AQSH
Yengil oʻrta vazn	Xans Yakob Nilsen	Daniya
Yarim oʻrta vazn	Jan Delarj	Belgiya
Oʻrta vazn	Garri Mallin	Buyuk Britaniya
Yarim ogʻir vazn	Garri Mitchell	Buyuk Britaniya
Ogʻir vazn	Otto fon Porat	Norvegiya

1928 — Amsterdam (8 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Eng yengil vazn	Antal Kochish	Vengriya
Yengil vazn	Vittorio Tamanini	Italiya
Yarim yengil vazn	Bep van Klaveren	Niderlandiya
Yengil oʻrta vazn	Karlo Orlandi	Italiya
Yarim oʻrta vazn	Ted Morgan	Yangi Zelandiya
Oʻrta vazn	Pyero Toskani	Italiya
Yarim ogʻir vazn	Viktor Avendanyo	Argentina
Ogʻir vazn	Arturo Rodriges Xurado	Argentina

1932 — Los-Anjeles (8 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Eng yengil vazn	Ishtvan Enekesh	Vengriya
Yengil vazn	Xoras Gvinn	Kanada
Yarim yengil vazn	Karmelo Robledo	Argentina
Yengil oʻrta vazn	Lourens Stivens	JAR
Yarim oʻrta vazn	Edvard Flinn	AQSH
Oʻrta vazn	Karmen Bart	AQSH
Yarim ogʻir vazn	Devid Karstens	JAR
Ogʻir vazn	Santyago Lovel	Argentina

1936 — Berlin (8 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Eng yengil vazn	Villi Kayzer	Germaniya
Yengil vazn	Ulderiko Sergo	Italiya
Yarim yengil vazn	Oskar Kasanova	Argentina
Yengil oʻrta vazn	Imre Xarangi	Vengriya
Yarim oʻrta vazn	Sten Suvio	Finlyandiya
Oʻrta vazn	Jan Despo	Fransiya
Yarim ogʻir vazn	Roje Mishlo	Fransiya
Ogʻir vazn	Gerbert Runge	Germaniya

1940, 1944 — Oʻyinlar bekor qilindi

Ikkala Olimpiada ham Ikkinchi jahon urushi tufayli bekor qilindi.

1948 — London (8 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Eng yengil vazn	Paskual Peres	Argentina
Yengil vazn	Tibor Chik	Vengriya
Yarim yengil vazn	Ernesto Formenti	Italiya
Yengil oʻrta vazn	Jerald Drayer	JAR
Yarim oʻrta vazn	Yulius Torma	Chexoslovakiya
Oʻrta vazn	Laslo Papp	Vengriya
Yarim ogʻir vazn	Jorj Xanter	JAR
Ogʻir vazn	Rafael Iglesias	Argentina

1952 — Xelsinki (10 toifa: birinchi yarim oʻrta va birinchi oʻrta vazn qoʻshildi)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Eng yengil vazn	Neyt Bruks	AQSH
Yengil vazn	Pentti Xyamyalyaynen	Finlyandiya
Yarim yengil vazn	Yan Zaxara	Chexoslovakiya
Yengil oʻrta vazn	Aureliano Bolonezi	Italiya
Birinchi yarim oʻrta vazn	Charlz Adkins	AQSH
Yarim oʻrta vazn	Zigmunt Xixla	Polsha
Birinchi oʻrta vazn	Laslo Papp	Vengriya
Oʻrta vazn	Floyd Patterson	AQSH
Yarim ogʻir vazn	Norvel Li	AQSH
Ogʻir vazn	Ed Sanders	AQSH

1956 — Melburn (10 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Eng yengil vazn	Terens Spinks	Buyuk Britaniya
Yengil vazn	Volfgang Berendt	Germaniyaning birlashgan jamoasi
Yarim yengil vazn	Vladimir Safronov	SSSR
Yengil oʻrta vazn	Richard Maktaggart	Buyuk Britaniya
Birinchi yarim oʻrta vazn	Vladimir Yengibaryan	SSSR
Yarim oʻrta vazn	Nikolae Linka	Ruminiya
Birinchi oʻrta vazn	Laslo Papp	Vengriya
Oʻrta vazn	Gennadiy Shatkov	SSSR
Yarim ogʻir vazn	Jeyms Boyd	AQSH
Ogʻir vazn	Pit Rademaxer	AQSH

1960 — Rim (10 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Eng yengil vazn	Dyula Tyorek	Vengriya
Yengil vazn	Oleg Grigoryev	SSSR
Yarim yengil vazn	Franchesko Musso	Italiya
Yengil oʻrta vazn	Kazimej Pazdyor	Polsha
Birinchi yarim oʻrta vazn	Bogumil Nemechek	Chexoslovakiya
Yarim oʻrta vazn	Nino Benvenuti	Italiya
Birinchi oʻrta vazn	Uilbert Makklur	AQSH
Oʻrta vazn	Eddi Kruk-kichik	AQSH
Yarim ogʻir vazn	Kassius Kley	AQSH
Ogʻir vazn	Franchesko de Pikkoli	Italiya

Kassius Kley — boʻlajak Muhammad Ali — oltin medalni ogʻir vaznda emas, yarim ogʻir vaznda qozongan.

1964 — Tokio (10 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Eng yengil vazn	Fernando Atsori	Italiya
Yengil vazn	Takao Sakurai	Yaponiya
Yarim yengil vazn	Stanislav Stepashkin	SSSR
Yengil oʻrta vazn	Yuzef Grudzen	Polsha
Birinchi yarim oʻrta vazn	Yeji Kuley	Polsha
Yarim oʻrta vazn	Marian Kaspshik	Polsha
Birinchi oʻrta vazn	Boris Lagutin	SSSR
Oʻrta vazn	Valeriy Popenchenko	SSSR
Yarim ogʻir vazn	Kozimo Pinto	Italiya
Ogʻir vazn	Jo Freyzer	AQSH

1968 — Mexiko (11 toifa: birinchi eng yengil vazn qoʻshildi)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Birinchi eng yengil vazn	Fransisko Rodriges	Venesuela
Eng yengil vazn	Rikardo Delgado	Mexika
Yengil vazn	Valerian Sokolov	SSSR
Yarim yengil vazn	Antonio Roldan	Mexika
Yengil oʻrta vazn	Ronni Xarris	AQSH
Birinchi yarim oʻrta vazn	Yeji Kuley	Polsha
Yarim oʻrta vazn	Manfred Volke	GDR
Birinchi oʻrta vazn	Boris Lagutin	SSSR
Oʻrta vazn	Kris Finnegan	Buyuk Britaniya
Yarim ogʻir vazn	Dan Pozniauskas	SSSR
Ogʻir vazn	Jorj Foreman	AQSH

1972 — Myunxen (11 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Birinchi eng yengil vazn	Dyordy Gedo	Vengriya
Eng yengil vazn	Georgi Kostadinov	Bolgariya
Yengil vazn	Orlando Martines	Kuba
Yarim yengil vazn	Boris Kuznetsov	SSSR
Yengil oʻrta vazn	Yan Shchepanski	Polsha
Birinchi yarim oʻrta vazn	Shugar Rey Sils	AQSH
Yarim oʻrta vazn	Emilio Korrea	Kuba
Birinchi oʻrta vazn	Diter Kottisch	GFR
Oʻrta vazn	Vyacheslav Lemeshev	SSSR
Yarim ogʻir vazn	Mate Parlov	Yugoslaviya
Ogʻir vazn	Teofilo Stivenson	Kuba

1976 — Monreal (11 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Birinchi eng yengil vazn	Xorxe Ernandes	Kuba
Eng yengil vazn	Leo Rendolf	AQSH
Yengil vazn	Gu Yong Ju	KXDR
Yarim yengil vazn	Anxel Errera	Kuba
Yengil oʻrta vazn	Xovard Devis	AQSH
Birinchi yarim oʻrta vazn	Shugar Rey Leonard	AQSH
Yarim oʻrta vazn	Yoxen Baxfeld	GDR
Birinchi oʻrta vazn	Yeji Ribitski	Polsha
Oʻrta vazn	Maykl Spinks	AQSH
Yarim ogʻir vazn	Leon Spinks	AQSH
Ogʻir vazn	Teofilo Stivenson	Kuba

1980 — Moskva (11 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Birinchi eng yengil vazn	Shamil Sabirov	SSSR
Eng yengil vazn	Petar Lesov	Bolgariya
Yengil vazn	Xuan Bautista Ernandes	Kuba
Yarim yengil vazn	Rudi Fink	GDR
Yengil oʻrta vazn	Anxel Errera	Kuba
Birinchi yarim oʻrta vazn	Patrisio Oliva	Italiya
Yarim oʻrta vazn	Andres Aldama	Kuba
Birinchi oʻrta vazn	Armando Martines	Kuba
Oʻrta vazn	Xose Gomes Mustelyer	Kuba
Yarim ogʻir vazn	Slobodan Kachar	Yugoslaviya
Ogʻir vazn	Teofilo Stivenson	Kuba

Kuba 11 tadan 6 ta oltin medalni yutib oldi — Oʻyinlarni AQSH va bir qator gʻarb davlatlari boykot qilgan edi.

1984 — Los-Anjeles (12 toifa: super ogʻir vazn qoʻshildi)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Birinchi eng yengil vazn	Pol Gonsales	AQSH
Eng yengil vazn	Stiv Makkrori	AQSH
Yengil vazn	Mauritsio Stekka	Italiya
Yarim yengil vazn	Meldrik Teylor	AQSH
Yengil oʻrta vazn	Pernell Uitaker	AQSH
Birinchi yarim oʻrta vazn	Jerri Peyj	AQSH
Yarim oʻrta vazn	Mark Breland	AQSH
Birinchi oʻrta vazn	Frenk Teyt	AQSH
Oʻrta vazn	Shin Jun Sop	Koreya Respublikasi
Yarim ogʻir vazn	Anton Yosipovich	Yugoslaviya
Ogʻir vazn	Genri Tillman	AQSH
Super ogʻir vazn	Tayrell Biggs	AQSH

AQSH 12 tadan 9 ta oltin medalni yutdi — 1980-yilgi boykotga javoban Oʻyinlarni SSSR, Kuba va Sharqiy blok davlatlarining koʻpchiligi boykot qildi.

1988 — Seul (12 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Birinchi eng yengil vazn	Ivaylo Marinov	Bolgariya
Eng yengil vazn	Kim Gvan Son	Koreya Respublikasi
Yengil vazn	Kennedi Makkinni	AQSH
Yarim yengil vazn	Jovanni Parizi	Italiya
Yengil oʻrta vazn	Andreas Tsyulov	GDR
Birinchi yarim oʻrta vazn	Vyacheslav Yanovskiy	SSSR
Yarim oʻrta vazn	Robert Vangila	Keniya
Birinchi oʻrta vazn	Pak Si Xun	Koreya Respublikasi
Oʻrta vazn	Xenri Maske	GDR
Yarim ogʻir vazn	Endryu Meynard	AQSH
Ogʻir vazn	Rey Mersr	AQSH
Super ogʻir vazn	Lennoks Lyuis	Kanada

Pak Si Xunning birinchi oʻrta vaznda Roy Jonsga qarshi gʻalabasi — olimpiya boksi tarixidagi eng mashhur sudyalik janjallaridan biri (batafsil — yuqoridagi «Sudyalik: janjallar va islohotlar» boʻlimida); natija rasman oʻzgartirilmagan.

1992 — Barselona (12 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Birinchi eng yengil vazn	Roxelio Marselo	Kuba
Eng yengil vazn	Chve Chxol Su	KXDR
Yengil vazn	Xoel Kasamayor	Kuba
Yarim yengil vazn	Andreas Tevs	Germaniya
Yengil oʻrta vazn	Oskar De La Xoya	AQSH
Birinchi yarim oʻrta vazn	Ektor Vinent	Kuba
Yarim oʻrta vazn	Maykl Karrut	Irlandiya
Birinchi oʻrta vazn	Xuan Karlos Lemus	Kuba
Oʻrta vazn	Ariel Ernandes	Kuba
Yarim ogʻir vazn	Torsten May	Germaniya
Ogʻir vazn	Feliks Savon	Kuba
Super ogʻir vazn	Roberto Balado	Kuba

Kuba 12 tadan 7 ta oltin medalni yutib oldi.

1996 — Atlanta (12 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Birinchi eng yengil vazn	Daniel Petrov	Bolgariya
Eng yengil vazn	Maykro Romero	Kuba
Yengil vazn	Ishtvan Kovach	Vengriya
Yarim yengil vazn	Somluak Kamsing	Tailand
Yengil oʻrta vazn	Xosin Soltani	Jazoir
Birinchi yarim oʻrta vazn	Ektor Vinent	Kuba
Yarim oʻrta vazn	Oleg Saitov	Rossiya
Birinchi oʻrta vazn	Devid Rid	AQSH
Oʻrta vazn	Ariel Ernandes	Kuba
Yarim ogʻir vazn	Vasiliy Jirov	Qozogʻiston
Ogʻir vazn	Feliks Savon	Kuba
Super ogʻir vazn	Vladimir Klichko	Ukraina

2000 — Sidney (12 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Birinchi eng yengil vazn	Braxim Aslum	Fransiya
Eng yengil vazn	Vijan Ponlid	Tailand
Yengil vazn	Gilermo Rigondo	Kuba
Yarim yengil vazn	Bekzat Sattarxanov	Qozogʻiston
Yengil oʻrta vazn	Mario Kindelan	Kuba
Birinchi yarim oʻrta vazn	Mahamatqodir Abdullayev	Oʻzbekiston
Yarim oʻrta vazn	Oleg Saitov	Rossiya
Birinchi oʻrta vazn	Yermaxan Ibraimov	Qozogʻiston
Oʻrta vazn	Xorxe Gutyerres	Kuba
Yarim ogʻir vazn	Aleksandr Lebzyak	Rossiya
Ogʻir vazn	Feliks Savon	Kuba
Super ogʻir vazn	Odli Xarrison	Buyuk Britaniya

2004 — Afina (11 toifa: birinchi oʻrta vazn olib tashlandi)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Birinchi eng yengil vazn	Yan Bartelemi	Kuba
Eng yengil vazn	Yuriorkis Gamboa	Kuba
Yengil vazn	Gilermo Rigondo	Kuba
Yarim yengil vazn	Aleksey Tishchenko	Rossiya
Yengil oʻrta vazn	Mario Kindelan	Kuba
Birinchi yarim oʻrta vazn	Manus Bunjumnong	Tailand
Yarim oʻrta vazn	Baxtiyor Artayev	Qozogʻiston
Oʻrta vazn	Gaydarbek Gaydarbekov	Rossiya
Yarim ogʻir vazn	Andre Uord	AQSH
Ogʻir vazn	Odlanyer Solis	Kuba
Super ogʻir vazn	Aleksandr Povetkin	Rossiya

2008 — Pekin (11 toifa)

Toifa	Chempion	Mamlakat
Birinchi eng yengil vazn	Szou Shiming	Xitoy
Eng yengil vazn	Somjit Jongjoxor	Tailand
Yengil vazn	Enxbatin Badar-Uugan	Mongoliya
Yarim yengil vazn	Vasiliy Lomachenko	Ukraina
Yengil oʻrta vazn	Aleksey Tishchenko	Rossiya
Birinchi yarim oʻrta vazn	Manuel Feliks Diaz	Dominikan Respublikasi
Yarim oʻrta vazn	Baxit Sarsekbayev	Qozogʻiston
Oʻrta vazn	Jeyms Degeyl	Buyuk Britaniya
Yarim ogʻir vazn	Chjan Syaopin	Xitoy
Ogʻir vazn	Raxim Chaxkiyev	Rossiya
Super ogʻir vazn	Roberto Kammarelle	Italiya

2012 — London (10 erkaklar + 3 ayollar toifasi — ayollar olimpiya boksining debyuti)

Erkaklar

Toifa	Chempion	Mamlakat
49 kg gacha	Szou Shiming	Xitoy
52 kg gacha	Robeysi Ramires	Kuba
56 kg gacha	Lyuk Kempbell	Buyuk Britaniya
60 kg gacha	Vasiliy Lomachenko	Ukraina
64 kg gacha	Roniel Iglesias	Kuba
69 kg gacha	Serik Sapiyev	Qozogʻiston
75 kg gacha	Ryota Murata	Yaponiya
81 kg gacha	Yegor Mexontsev	Rossiya
91 kg gacha	Aleksandr Usik	Ukraina
91 kg dan yuqori	Entoni Joshua	Buyuk Britaniya

Ayollar

Toifa	Chempionka	Mamlakat
51 kg gacha	Nikola Adams	Buyuk Britaniya
60 kg gacha	Keyti Teylor	Irlandiya
75 kg gacha	Klaressa Shildz	AQSH

2016 — Rio-de-Janeyro (10 erkaklar + 3 ayollar toifasi)

Erkaklar

Toifa	Chempion	Mamlakat
49 kg gacha	Hasanboy Dusmatov	Oʻzbekiston
52 kg gacha	Shahobiddin Zoirov	Oʻzbekiston
56 kg gacha	Robeysi Ramires	Kuba
60 kg gacha	Robson Konseysau	Braziliya
64 kg gacha	Fazliddin Gaybnazarov	Oʻzbekiston
69 kg gacha	Daniyar Yeleusinov	Qozogʻiston
75 kg gacha	Arlen Lopes	Kuba
81 kg gacha	Xulio Sesar La Krus	Kuba
91 kg gacha	Yevgeniy Tishchenko	Rossiya
91 kg dan yuqori	Toni Yoka	Fransiya

Ayollar

Toifa	Chempionka	Mamlakat
51 kg gacha	Nikola Adams	Buyuk Britaniya
60 kg gacha	Estel Mosseli	Fransiya
75 kg gacha	Klaressa Shildz	AQSH

2020 (Tokio, 2021-yilda oʻtkazildi) — 8 erkaklar + 5 ayollar toifasi

Erkaklar turniri dasturi vaqtincha odatdagi 10-12 toifadan 8 toifagacha qisqartirildi: bu Oʻyinlardagi saralash musobaqalari va turnirning oʻzini Oʻyinlarni tayyorlashdan chetlashtirilgan AIBA emas, balki maxsus tashkiliy qoʻmita orqali bevosita XOQ tashkil etdi.

Erkaklar

Toifa	Chempion	Mamlakat
52 kg gacha	Galal Yafai	Buyuk Britaniya
57 kg gacha	Albert Batirgaziyev	ROQ
63 kg gacha	Endi Kruz	Kuba
69 kg gacha	Roniel Iglesias	Kuba
75 kg gacha	Ebert Konseysau	Braziliya
81 kg gacha	Arlen Lopes	Kuba
91 kg gacha	Xulio Sesar La Krus	Kuba
91 kg dan yuqori	Baxodir Jalolov	Oʻzbekiston

Ayollar

Toifa	Chempionka	Mamlakat
51 kg gacha	Stoyka Krasteva	Bolgariya
57 kg gacha	Sena Irie	Yaponiya
60 kg gacha	Kelli Xarrington	Irlandiya
69 kg gacha	Byusenaz Syurmeneli	Turkiya
75 kg gacha	Loren Prays	Buyuk Britaniya

2024 — Parij (7 erkaklar + 6 ayollar toifasi)

Erkaklar

Toifa	Chempion	Mamlakat
51 kg gacha	Hasanboy Dusmatov	Oʻzbekiston
57 kg gacha	Abdumalik Xalokov	Oʻzbekiston
63,5 kg gacha	Erislandi Alvares	Kuba
71 kg gacha	Asadxoʻja Muydinxoʻjayev	Oʻzbekiston
80 kg gacha	Aleksandr Xijnyak	Ukraina
92 kg gacha	Lazizbek Mullojonov	Oʻzbekiston
92 kg dan yuqori	Baxodir Jalolov	Oʻzbekiston

Ayollar

Toifa	Chempionka	Mamlakat
50 kg gacha	U Yuy	Xitoy
54 kg gacha	Chan Yuan	Xitoy
57 kg gacha	Lin Yutin	Xitoy Taybeyi
60 kg gacha	Kelli Xarrington	Irlandiya
66 kg gacha	Imane Xelif	Jazoir
75 kg gacha	Li Syan	Xitoy

Oʻzbekiston erkaklar turnirida 7 tadan 5 ta oltin medalni yutib oldi — bu deyarli bir millatli tarkibga ega boʻlgan ilk 1904/1908-yillardagi Oʻyinlardan tashqari, bitta Olimpiadada erkaklar boksida bitta mamlakatning rekord darajadagi ustunligi. Imane Xelif (Jazoir, 66 kg gacha) va Lin Yutinning (Xitoy Taybeyi, 57 kg gacha) gʻalabalari matbuotda keng yoritilgan, ularning ayollar turniriga qoʻyilishi atrofidagi janjal fonida boʻlib oʻtdi — ikkalasini ham ilgari IBA 2023-yilgi jahon chempionatidan chetlashtirgan edi, biroq XOQ ularni 2024-yilgi Oʻyinlarga qoʻydi; natijalar rasman kuchda, medallar bahsli emas.

Abadiy medallar jadvali

1904-2024-yillardagi Olimpiya oʻyinlaridagi boks boʻyicha barcha medallar, mamlakatlar/jamoalar boʻyicha, oltin medallar soni boʻyicha saralangan. 2008-yilgacha koʻpchilik toifalarda darhol ikkita bronza medal (yarim finalda yutqazgan ikkala bokschi) topshirilgan, shuning uchun bronza medallar soni oltin va kumush medallar sonidan sezilarli darajada koʻp.

Объединять правопреемников

Страна	🥇 Золото	🥈 Серебро	🥉 Бронза	Всего
США	50	27	41	118
Куба	42	19	19	80
Россия (+ СССР, ОКР, Объединённая команда (СНГ, 1992))	25	26	38	89
Великобритания	20	15	28	63
Италия	15	15	18	48
Германия (+ ГДР, Объединённая команда Германии, ФРГ)	11	14	24	49
Венгрия	10	2	8	20
Узбекистан	10	2	8	20
Польша	8	10	26	44
Казахстан	7	8	11	26
Аргентина	7	7	10	24
Франция	6	11	11	28
Китай	6	7	6	19
ЮАР	6	4	9	19
Болгария	5	5	10	20
Украина	5	4	7	16
Ирландия	4	5	10	19
Таиланд	4	4	8	16
Республика Корея	3	7	11	21
Канада	3	7	8	18
Югославия	3	2	6	11
Чехия (+ Чехословакия)	3	2	2	7
Япония	3	0	5	8
Мексика	2	4	8	14
КНДР	2	3	4	9
Бразилия	2	2	5	9
Финляндия	2	1	13	16
Алжир	2	0	5	7
Румыния	1	9	15	25
Дания	1	5	6	12
Турция	1	5	4	10
Венесуэла	1	3	2	6
Нидерланды	1	2	5	8
Монголия	1	2	4	7
Норвегия	1	2	2	5
Кения	1	1	5	7
Бельгия	1	1	2	4
Новая Зеландия	1	1	2	4
Китайский Тайбэй	1	0	3	4
Доминиканская Республика	1	0	3	4
Швеция	0	5	6	11
Филиппины	0	4	6	10
Нигерия	0	3	3	6
Испания	0	3	3	6
Уганда	0	3	1	4
Азербайджан	0	2	8	10
Беларусь	0	2	0	2
Австралия	0	1	6	7
Пуэрто-Рико	0	1	5	6
Колумбия	0	1	4	5
Египет	0	1	3	4
Гана	0	1	3	4
Чили	0	1	2	3
Камерун	0	1	1	2
Австралазия	0	1	0	1
Эстония	0	1	0	1
Киргизия	0	1	0	1
Панама	0	1	0	1
Тонга	0	1	0	1
Марокко	0	0	4	4
Индия	0	0	3	3
Армения	0	0	2	2
Грузия	0	0	2	2
Молдова	0	0	2	2
Таджикистан	0	0	2	2
Тунис	0	0	2	2
Бермуды	0	0	1	1
Кабо-Верде	0	0	1	1
Хорватия	0	0	1	1
Гайана	0	0	1	1
Литва	0	0	1	1
Маврикий	0	0	1	1
Нигер	0	0	1	1
Пакистан	0	0	1	1
Олимпийская команда беженцев	0	0	1	1
Сирия	0	0	1	1
Уругвай	0	0	1	1
Замбия	0	0	1	1
Итого	278	278	492	1048

Manba — Wikipediaʼning «Boxing at the Summer Olympics» umumlashtirilgan statistikasi. Standart holatda SSSR, Rossiya, ROQ va 1992-yilgi Birlashgan jamoa Rossiya bayrogʻi ostida birlashtirilgan (shuningdek GDR/GFR → Germaniya, Chexoslovakiya → Chexiya kabi shunga oʻxshash juftliklar) — jadval ustidagi tugma ularni turli Oʻyinlardagi alohida jamoalar sifatida alohida qatorlarda koʻrsatish imkonini beradi.

Koʻp martalik olimpiya chempionlari

Bokschi	Mamlakat	Oltin medallar
Teofilo Stivenson	Kuba	1972, 1976, 1980 (ogʻir vazn)
Feliks Savon	Kuba	1992, 1996, 2000 (ogʻir vazn)
Laslo Papp	Vengriya	1948 (oʻrta vazn), 1952 va 1956 (birinchi oʻrta vazn)
Boris Lagutin	SSSR	1964, 1968 (birinchi oʻrta vazn)
Yeji Kuley	Polsha	1964, 1968 (birinchi yarim oʻrta vazn)
Oleg Saitov	Rossiya	1996, 2000 (yarim oʻrta vazn)
Mario Kindelan	Kuba	2000, 2004 (yengil vazn)
Gilermo Rigondo	Kuba	2000, 2004 (yengil vazn — yarim yengil vazn)
Roniel Iglesias	Kuba	2012 (birinchi yarim oʻrta vazn), 2020 (yarim oʻrta vazn)
Arlen Lopes	Kuba	2016 (oʻrta vazn), 2020 (yarim ogʻir vazn)
Xulio Sesar La Krus	Kuba	2016 (yarim ogʻir vazn), 2020 (ogʻir vazn)
Hasanboy Dusmatov	Oʻzbekiston	2016 (birinchi eng yengil vazn), 2024 (51 kg gacha)
Baxodir Jalolov	Oʻzbekiston	2020, 2024 (super ogʻir vazn)
Nikola Adams	Buyuk Britaniya	2012, 2016 (ayollar, 51 kg gacha) — tarixda birinchi ayol olimpiya chempioni
Klaressa Shildz	AQSH	2012, 2016 (ayollar, oʻrta vazn)
Kelli Xarrington	Irlandiya	2020, 2024 (ayollar, yengil vazn / 60 kg gacha)

Roʻyxat kamida ikkita shaxsiy oltin medalga ega bokschilar bilan cheklangan; manba — har bir Olimpiadaning rasmiy natijalari.